راه نجات از آسانسور در حال سقوط
مرداد 7, 1404
سرویس آسانسور در مهرشهر کرج
مرداد 19, 1404
مقدمه
گاورنر آسانسور یک قطعه کلیدی در سیستم ایمنی آسانسور است که وظیفه دارد سرعت حرکت کابین را کنترل کرده و در صورت افزایش غیرمجاز، بلافاصله مکانیزم ترمز ایمنی را فعال کند. این قطعه مانند یک محافظ نامرئی عمل می کند تا حتی در صورت بروز خطاهای فنی، از سقوط یا شتاب ناگهانی کابین جلوگیری شود.
در این مقاله با انواع گاورنر، نحوه عملکرد، اجزای داخلی، استانداردهای ایمنی، برندهای معتبر و نکات مهم در نگهداری آن آشنا می شویم و در پایان، با یک جدول مقایسه ای جامع، دید بهتری نسبت به انتخاب گاورنر مناسب پیدا خواهید کرد.
گاورنر آسانسور چیست؟
گاورنر وسیله ای است که با اندازه گیری سرعت کابین، از حرکت غیرمجاز جلوگیری می کند. این سیستم، معمولا از طریق یک سیم بکسل که به قرقره متصل شده، سرعت کابین را به مکانیزم داخلی خود منتقل می کند. در صورتی که سرعت از حد مجاز عبور کند، گاورنر با قفل کردن قرقره، سیم پاراشوت را می کشد و ترمز ایمنی فعال می شود.
نحوه کار گاورنر آسانسور
گاورنر آسانسور یکی از اصلیترین قطعات سیستم ایمنی آسانسور است که وظیفه دارد در صورت افزایش بیش از حد سرعت کابین، آن را متوقف کند و از سقوط یا حادثه جلوگیری نماید. عملکرد گاورنر را میتوان در چهار مرحله زیر توضیح داد:
انتقال حرکت
سیم بکسل گاورنر به شاسی یا کابین آسانسور متصل است و همراه با حرکت کابین، قرقره گاورنر نیز به گردش درمیآید. این انتقال حرکت به صورت مکانیکی و کاملاً همزمان با جابهجایی کابین انجام میشود، به طوری که هر تغییر در سرعت یا جهت حرکت کابین بلافاصله به گاورنر منتقل میگردد.تشخیص سرعت
درون گاورنر مکانیزمی تعبیه شده که میتواند سرعت حرکت سیم بکسل را اندازهگیری کند. این مکانیزم معمولاً شامل وزنهها و اهرمهایی است که با افزایش سرعت، به سمت بیرون حرکت میکنند (به دلیل نیروی گریز از مرکز). در برخی مدلهای جدید، سنسورهای الکترونیکی نیز برای تشخیص سرعت دقیقتر به کار میروند.قفل شدن قرقره
وقتی سرعت کابین از مقدار مجاز (سرعت نامی + حدود ۱۵ تا ۳۰ درصد) بیشتر شود، مکانیزم داخلی فعال شده و قرقره گاورنر قفل میشود. این قفل شدن باعث میشود که سیم بکسل گاورنر به صورت ناگهانی متوقف گردد.فعال شدن ترمز ایمنی (پاراشوت)
با قفل شدن قرقره، سیم بکسل گاورنر کشیده میشود و مکانیزم پاراشوت که روی کابین یا وزنه تعادل نصب شده، فعال میگردد. پاراشوت با فشار دادن کفشکها به ریل آسانسور، کابین را به صورت ایمن متوقف میکند. این توقف معمولاً تدریجی است تا از وارد شدن شوک شدید به مسافران جلوگیری شود.
این فرآیند به گونهای طراحی شده که حتی در صورت قطع برق یا خرابی سایر سیستمها، گاورنر آسانسور بتواند به صورت مستقل عمل کرده و امنیت آسانسور را تضمین کند.
| جزء | توضیح |
|---|---|
| قرقره گاورنر | چرخ اصلی که سیم بکسل دور آن پیچیده شده است. |
| وزنه های گریز از مرکز | در مدل های مکانیکی برای تشخیص سرعت استفاده می شوند. |
| سنسور سرعت | در مدل های الکترونیکی برای محاسبه دقیق سرعت به کار می رود. |
| بازوی قفل کننده | قطعه ای که هنگام سرعت غیرمجاز فعال شده و قرقره را قفل می کند. |
| پایه و بدنه | ساختار اصلی که همه قطعات روی آن نصب شده اند. |
| کلید ایمنی | برای ارسال سیگنال توقف به تابلو فرمان در برخی مدل ها استفاده می شود. |
انواع گاورنر در آسانسور
گاورنر آسانسور بر اساس فناوری و نوع عملکرد به چند گروه اصلی تقسیم می شوند:
1. گاورنر مکانیکی
گاورنر آسانسور مکانیکی بر اساس نیروی گریز از مرکز کار میکند. در این نوع گاورنر، وزنههایی به محور چرخان متصل هستند که هنگام چرخش، نیروی گریز از مرکز باعث حرکت آنها میشود. این حرکت به مکانیزم کنترل سرعت و توقف آسانسور کمک میکند.
گاورنرهای مکانیکی برای آسانسورهایی با سرعت پایین تا حدود ۱.۵ متر بر ثانیه بسیار مناسباند و به دلیل ساختار سادهشان، از نظر هزینه بسیار مقرون به صرفه هستند. با این وجود، به دلیل وجود قطعات مکانیکی متحرک، نیازمند سرویس و نگهداری آسانسور به صورت دورهای بیشتری هستند تا عملکرد ایمن و دقیق آنها تضمین شود.
مزیت اصلی این نوع گاورنرها، سادگی طراحی و ارزان بودن آنها است، اما معایبشان شامل احتمال سایش و خرابی قطعات مکانیکی و نیاز به تنظیمات منظم است.
2. گاورنر الکترومکانیکی
گاورنر الکترومکانیکی ترکیبی از مکانیزمهای مکانیکی و حسگرهای الکترونیکی است. در این سیستم، علاوه بر اجزای مکانیکی، سنسورهای سرعت و کنترلکنندههای الکترونیکی به کار میروند تا دقت و سرعت واکنش سیستم را افزایش دهند.
این نوع گاورنرها معمولاً برای آسانسورهایی با سرعتهای بالاتر از ۲ متر بر ثانیه استفاده میشوند، جایی که واکنش سریع و دقیق برای حفظ ایمنی و راحتی مسافران اهمیت زیادی دارد.
مزایای گاورنرهای الکترومکانیکی شامل دقت بالاتر، سرعت پاسخ سریعتر و کاهش خطاهای ناشی از فرسودگی قطعات مکانیکی است. اما این دقت و امکانات بیشتر باعث افزایش هزینه ساخت و نصب میشود.
3. گاورنر الکترونیکی
گاورنر آسانسور الکترونیکی کاملاً بر پایه حسگرهای دیجیتال و سیستمهای کنترلی الکترونیکی طراحی شده است و هیچ قطعه مکانیکی فرسایشی در آن وجود ندارد. این سیستمها قادرند اطلاعات دقیق سرعت و وضعیت آسانسور را در لحظه دریافت و پردازش کنند و به سرعت فرمانهای توقف یا کاهش سرعت را اجرا نمایند.
این نوع گاورنرها بیشتر در آسانسورهای هوشمند، مدرن و با سرعت بالا استفاده میشوند که نیاز به کنترل دقیق و قابل اطمینان دارند. از آنجایی که در این سیستمها قطعات مکانیکی حذف شدهاند، نیاز به سرویس مکانیکی وجود ندارد، اما برای عملکرد صحیح باید برق پایدار و بدون قطعی در دسترس باشد.
مزایای گاورنر الکترونیکی شامل عمر طولانیتر، دقت بسیار بالا و کاهش هزینههای نگهداری است. اما وابستگی به برق و احتمال آسیبپذیری در برابر نوسانات برق از معایب آن محسوب میشود.
4. گاورنر دو جهته
گاورنر دو جهته قابلیت کنترل و توقف آسانسور در هر دو جهت حرکت، یعنی حرکت به بالا و حرکت به پایین را دارد. این نوع گاورنر به دلیل انعطافپذیری بالا، معمولاً در آسانسورهای صنعتی، باربر و سیستمهایی که بارهای سنگین یا شرایط خاص دارند به کار میرود.
ایمنی در این سیستمها بسیار بالا است چون در هر شرایطی امکان توقف فوری آسانسور وجود دارد. این ویژگی باعث شده گاورنرهای دو جهته برای محیطهای حساس و پرریسک مناسب باشند.
با این حال، نصب و نگهداری گاورنرهای دو جهته به دلیل پیچیدگی فنی بیشتر، هزینه بیشتری نسبت به گاورنرهای معمولی دارد. همچنین تکنسینهای متخصص برای سرویس و تنظیم این سیستمها نیاز است.
استانداردهای ایمنی گاورنر
طبق استانداردهای بینالمللی EN 81 و همچنین مقررات ملی آسانسور در ایران، گاورنر باید دارای ویژگیهای ایمنی و عملکردی خاصی باشد تا بتواند به بهترین نحو ممکن در شرایط اضطراری و عادی عمل کند.
یکی از مهمترین مشخصهها، واکنش گاورنر در سرعتی مشخص است که معمولا بین ۱۱۵٪ تا ۱۴۰٪ سرعت نامی آسانسور تنظیم میشود. این محدوده تضمین میکند که گاورنر در هنگام افزایش بیش از حد سرعت، به موقع فعال شده و از بروز حوادث جلوگیری کند.
همچنین، انجام تستهای دورهای حداقل سالی یک بار برای بررسی سلامت و عملکرد صحیح گاورنر آسانسور ضروری است تا از هرگونه نقص احتمالی پیشگیری شود.
قابلیت عملکرد دستی نیز یکی دیگر از موارد الزامی است که به تکنسینها اجازه میدهد در زمان تعمیر آسانسور برای تست و تعمیرات گاورنر را به صورت دستی فعال کنند و از کارکرد درست آن اطمینان حاصل نمایند.
علاوه بر این، گاورنر باید مقاومت مکانیکی بالایی داشته باشد تا در برابر ضربهها و فشارهای ناگهانی عملکرد خود را حفظ کند و دچار آسیب نشود. همچنین باید به نصب صحیح گاورنر ور زمان انجام فرآیند نصب آسانسور دقت کافی بعمل آید.
تست و بازرسی گاورنر
تست گاورنر آسانسور معمولاً شامل چند مرحله مهم و دقیق است که به شرح زیر انجام میشود:
ابتدا برق آسانسور قطع میشود تا ایمنی کامل برای انجام تست فراهم شود.
سپس مکانیزم گاورنر به صورت دستی فعال میشود تا عملکرد آن شبیهسازی شود.
در این حالت باید اطمینان حاصل کرد که پاراشوت آسانسور به درستی درگیر میشود و از سقوط احتمالی جلوگیری میکند.
در نهایت گاورنر به حالت اولیه بازگردانده شده و قطعات آن به دقت بررسی میشوند تا از سلامت و بدون نقص بودن آنها مطمئن شویم.
انجام منظم این تستها باعث افزایش ایمنی آسانسور و کاهش خطرات احتمالی میشود.
برندهای معتبر گاورنر در بازار ایران
در بازار ایران، چند برند معتبر و شناخته شده وجود دارند که کیفیت و قابلیت اطمینان بالایی دارند:
Montanari (ایتالیا): این برند به دلیل کیفیت ساخت بالا و عمر طولانی محصولاتش شناخته شده است.
Safeline (سوئد): معروف به دقت فوقالعاده و تکنولوژی پیشرفته در سیستمهای ایمنی آسانسور.
Sassi (ایتالیا): گزینهای مقرون به صرفه با عملکرد قابل اعتماد و مناسب برای پروژههای مختلف.
ترمزکاران (ایران): تولید داخلی با قیمت مناسب و کیفیت قابل قبول، که به دلیل دسترسی آسان، در پروژههای داخلی محبوب است.
انتخاب برند مناسب براساس نیاز پروژه، بودجه و شرایط کاری بسیار مهم است.
نگهداری و سرویس گاورنر آسانسور
برای حفظ عملکرد بهینه گاورنر آسانسور و افزایش طول عمر آن، نگهداری دورهای به شرح زیر توصیه میشود:
بازدید دورهای و بررسی کلی حداقل هر سه ماه یک بار انجام شود.
تمیز کردن قرقرهها و سیم بکسلها از گرد و غبار و آلودگی برای جلوگیری از خرابی زودرس.
در مدلهای مکانیکی، روغنکاری منظم یاتاقانها برای کاهش اصطکاک و فرسایش قطعات حیاتی است.
در مدلهای الکترونیکی، بررسی کامل سیمکشی و اتصالات الکتریکی جهت پیشگیری از اختلالات و قطعی احتمالی بسیار ضروری است.
رعایت این نکات باعث کاهش هزینههای تعمیرات و افزایش ایمنی آسانسور خواهد شد.
جدول زمان بندی سرویس گاورنر
| نوع گاورنر | بازدید دوره ای | تعویض قطعات |
|---|---|---|
| مکانیکی | هر 3 ماه | هر 5 تا 7 سال |
| الکترومکانیکی | هر 4 ماه | هر 7 تا 10 سال |
| الکترونیکی | هر 6 ماه | هر 10 تا 12 سال |
جمع بندی
گاورنر آسانسور نه تنها یک قطعه فنی بلکه یک ضامن ایمنی برای جان مسافران است. انتخاب نوع مناسب آن به سرعت، ظرفیت و نوع کاربرد آسانسور بستگی دارد. نگهداری اصولی و سرویس منظم، عمر این قطعه را افزایش داده و امنیت آسانسور را تضمین می کند.
